R J E Č N I K
manje poznatih riječi i izraza kupjačke kajkavštine s osvrtom na neke oblike

A
 ale, al, ali  = ali
 amrela   = kišobran
 angel   = anđeo
 anjc a roba  = prvoklasna roba

B
 bala   = svežanj uvijene mekane robe
 bale   = sline
 bat se   = bojati se 
     (prezent: bujin, bujiš, buji bujimo, bujište, bujijo  
       perfekt: baf se, bala se)
 be   = bih, bi , bi, bi smo, biste, bi
 be tof (on)  = htio bi
 be tla (ona)  = htjela bi
 be tle   = htjeli bismo, biste, bi
 belo (mesu)  = bijelo meso
 belo je   = bilo je
 bes, bez  = bez
 bit   = biti 
    (prezent: son, se, je, smo ste, so  
     perfekt: bif son, bela son, bele smo  
     futur:  bif bon, bela bon, bele bomo  bon, boš bo, bomo, bošte, bojo)
 birtija   = gostionica
 bljiš   = bliže (komp. od blize = blizu)
 boket   = kantica za vodu ili hranu s poklopcem
 boljet   = boljeti (buli jo = boli je)
 borovice  = borovnice
 buketac  = kitica cvijeća
 butara   = veći naviljak sijena

C
 cepance  = klade od jednog metra
 cepat drva  = cijepati drva
 cerkva, za cerkof = crkva, za crkvu
 cja   = tamo
 cuk, cuga  = vlak, vlaka
 cukr, cukra  = šećer, šećera
 cukrac   = bombon

Č
 čakat, čekat  = čekati
 čemerika  = mrazovac, otrovna biljka
 čepet   = čučati
 čes, čez  = kroz
 česat   = češljati
 človik, človeka = čovjek, čovjeka
 črešnja, črešnj = trešnja, trešanja
 črn   = crn
 
D
 damuh  = kući
 daš, dažja  = kiša, kiše
 dekle, dekleta = djevojka, djevojke
 delat   = raditi
 deleč   = daleko
 delo   = posao
 det   = metnuti, staviti 
    (prezent: denen, deneš, denemo, denešte, denejo  
     perfekt: on je dof, ona je dela, mi smo dele)
 devenčko  = delničko (Delnice)
 dišat   = mirisati (prezent: dišin, dišiš, diši.....)
 divan   = razgovor
 divanet  = razgovarati
 do   = tko
 dognat  = dotjerati
 dogovarjanje  = dogovor
 do dume  = do kuće
 dule   = dolje
 duma   = kod kuće
 dvorišče  = dvorište

E
 ema te rada  = voli te
 emet   = imati (glagol ima dva prezenta:
               - eman, emaš, ema, emamo, emašte, emajo
               - man, maš, ma, mamo, mašte, majo
               perfekt: emof je , emela je, emele smo....)
 eden   = jedan
 ena, eno  = jedna, jedno
 enput   = jednom

F
 fala   = hvala
 faljet se  = hvaliti se
 fante   = dečki, momci
 fantičak  = mali dečko
 fanj   = prilično
 fanjske  = prilično (prilog)
 fanjske človik = dobar čovjek (pridjev)
 farbati   = bojati
 fašnik   = poklade, karneval
 fela   = izgled, vrsta
 ferije   = školski praznici
 fkrast   = ukrasti
 frajar   = momak, dečko
 frajla   = gospođica
 fraze   = grčevi
 friška   = svježa, nova (muški rod: frižak ili friške)
 ftikat   = uglavljivati, umetati
     (prezent: ftičen, ftčeš......
      perfekt: ftikaf je, ftikala je...)
 ftopet se  = utopiti se
 fudra   = podstava
 fujzanje  = klizanje
 furman  = prevoznk, kirijaš


 glih   = upravo
 golida   = napoj za krave
 goret   = gorjeti
     (prezent: gurin, guriš, guri...
      perfekt: gorof je, gorela je....)
 gospa   = gospođa
 goveja   = goveđa
 greba   = gruda
 gren, greš, gre, gremo, grešte, grejo = idem, ideš, ide............
 gret se  = grijati se 
     (prezent: grejen se, greješ se.....
      perfekt:  on se je grof, ona se grela....)
 grifeljc   = pisaljka za pločicu
 grincajgova juha = juha od povrća
 gruntat  = razmišljati

H
 halja   = haljina, oprava
 heftat   = jemčiti
 hinber   = malinovac
 hiša   = kuća
 hlače   = hlače i gaće
 hloja   = crnogorično drvo
 hrbat   = leđa (na hrpte = na leđima)
 hrdat   = galsno žvakati


 iše   = još
 izdeleč  = izdaleka
 izvleč   = izvući

J
 jadet se  = srditi se
 jarme   = jarmovi
 jest   = jesti
     (prezent: jen, ješ, je, jemo, ješte, jedo
      perfekt: on je jof, ona je jela...)
 jokanje  = plač
 jokat   = plakati
 jutre   = sutra
 južna   = ručak, objed

K
 karjola   = tačke
 kebre   = hruštevi
 kiklja   = haljina
 klačet   = gaziti, tlačiti sijeno
 klata   = besposličar, koji se klatari
 klic zapisat  = oglasiti crkveno vjenčanje
 kobof   = kabao
 kole   = okolo
 komarada  = žuta repa
 komarje  = komarci
 korbač  = bič
 koštat   = stajati (kulko košta = koliko stoji)
 kot   = kut
 krebljast  = kvrgav
 kronperica  = palenta s krumpiron
 kufca   = kolica
 kula   = kola
 kukuši   = kokoši (jednina: kokoš)
 kuliko   = koliko (kulka = kolika)
 kumaj   = jedva
 kurnik   = kokošinjac
 kus, kusof  = trupac, trupaca
 kuštraf  = raščupan 


 lačan, lačna  = gladan, gladna
 ladje   = ladice
 lahku   = lako, lagano
 lajt   = bačva
 landrafka  = lutalica
 lane   = prošle godine
 lasi   = kosa
 laš   = lakše
 laza (ako bo laza) = ako bude vremena, ako budem slobodna
 lej!   = gle!
 lidje   = ljudi
 lipu   = lijepo (prilog i pridjev srednjeg roda
     lep, lepa, lipu = lijep, -a, -o)
 loknast  = kovrčav
 lokne   = uvojci
 lovenca  = mali stog sijena koji ostaje na livadi obično do 
     drugog dana, dok se ne osuši sijeno
 lukenjca  = rupica
 

LJ
ljuska   = lupina
 


mahan  = malen
 makljan  = malecki
 malejužne (pl.tantum) = popodnevna užina
 mano, s mano = mnom, sa mnom
 manj   = manje
 mareljce  = letve
 maša   = sveta misa
 mer   = mir
 meren, merne, mernof =  mrkva, -e (ova imenica ima jedninu i množinu)
 Merika  = Amerika
 mernu   = mirno
 mežja   = mekša (komparativ od: mehak, mehka)
 mondura  = odijelo
 morbit   = možda
 moren   = mogu 
    (cijeli prezent: moren, moreš, more,  moremo, morešte, morejo
      perfekt: mogof je, mogla je....)
 možake  = alraune
 mravince  = mravi
 mrva   = malo
 mrveca  = mrva, mrvica
 morce   = naušnice
 


nahprek  = površno
 naenput  = odjednom
 naj   = neka
 nareden  = zgodan, prikladan
 nazaj   = natrag
 negdo   = netko
 nekaj   = nešto
 nekar   = nemoj
 nič   = ništa
 nikogra  = nikoga
 nikomre  = nikomu
 nišče   = nitko
 nofčak   = novčić
 nofte   = nokti
 nuči   = noći (jednina: noć)

O
obade   = obadi, muhe koje napadaju stoku
 oča, očeta  = otac, oca (stare oča, stare tata = djed, stara mama = baka)
 očesat   = očešljati
 ofirat   = udvarati se
 oginj   = vatra, ganj
 ograbak  = prigrabljeno sijeno na njivi u debljem sloju
 okaca   = male oči
 olje   = ulje
 oljupke  = lupine krumpira, repe, žute repe itd.
 oprte   = naramenice, remenje kojim se privezuje teret 
     na leđa.
 othajat  = odlaziti, prolaziti
 otpeljat  = odvesti
 otpirat   = otvarati (prezent: otpirjen, otpirješ....)

P
 pajdaš,-ica  = prijatelj, -ica
 past   = pasti 
    (prezent: paden, padeš...
     perfekt: paf je, pala je ...)
 paša   = ispaša
 pazet   = paziti i pamtiti
 pejt   = ići 
    (prezent označava budućnost: pen, peš, pepemo, pešte, pejo = ići ću..
     futur: ja čo pejt, ti češ pejt....)
     pom. glagol: čo, češ, če, čmo, češte, čejo)
 peljat   = voditi
 pepef   = pepeo
 perneca  = pernica
 pesa   = blitva za stoku
 peške   = pješice
 pika   = točka, mrlja
 pikat   = bosti
 pinjeze  = novac
 pirovat  = svadbovati
 pišljif   = crvljiv
 plehnat  = limen
 pleške   = pločice za cipele, za pete i “špiceve”
 pobirat  = birat
 pofarbat  = pobojati
 pogajat  = pogađati
 polahke  = polako
 polak, polok  = pokraj
 pometat  = mesti
 pomije   = napoj, spirine
 popefka  = pjesma koja se pjeva
 popevat  = pjevati
 popit   = ispiti, popiti
 popudan  = poslije podne
 poreden, poredna = zločest,-a
 poseje   = posije
 posodje  = posuđe
 postole  = cipele
 pot   = put
 poteč   = potrčati (imperativ: potece!)
 potren   = uništen
 potunpljat  = pođoniti
 povatica  = savijača, obično od dizanog tijesta
 pozabet  = zaboraviti
 praf   = pravo (izraz: Ema praf. = U pravu je.)
 praf za praf  = uistinu, zaista
 prašanje  = pitanje
 pravet   = pripovijedati
 prečepet  = dugo čučati
 prek   = prije
 prekobrčen  = preokrenut
 preveč  = prviše
 prčakat  = dočekati
 prhajat  = dolaziti
 prgnjit   = sagnut
 prit   = doći 
    (prezent: priden, prideš...
     perfekt: prišof je, prišla je...)
 prjuret   = dojuriti
 prkopčat  = prikopčati, zakvačiti
 proč   = van, dalje
 prnest   = donijeti
 prpast   = pripasti
 prpetit se  = dogoditi se
 prpravet  = pripremiti
 prpravljat  = pripremati
 prteč   = dotrčati
 pršparat  = uštedjeti
 prvoščet  = priuštiti
 pudan   = podne
 puljt   = pult, tezga
 punik   = velika zaimača s dugačkom drškom za vodu


 raj   = radije
 rajfnik   = dimnjak
 rajsat   = kočiti, bremzati
 rajše   = radije
 rashajat  = razilaziti se
 rdeč   = crven
 reje   = rjeđe (komparativ od: retko)
 renjca   = posudica, zdjelica
 reven, revna  = jadan, jadna (bijedan)
 rogljat   = zveketati, lupati
 rože   = cvijeće
 rtičak   = naziv za isturenu njivu
 


 sa   = sva
 sa, sada  = sada
 saf   = sav
 sake, saka  = svaki, svaka
 se   = se (povratna zamjenica)
 se   = sve
 seglih   = svejedno
 sej   = pa
 senca   = sjena
 sest   = sjesti 
    (prezent: sidin, sidiš, sidi, sidimo, sidište, sidijo
     perfekt: sef je,  sela je)
 shajat   = nadolaziti
 si   = svi
 sin   = sin
 sin   = svim
 skrojs do  = sve do
 sleč se  = svući se 
    (perfekt: slekof se, slekla se)
 slekevat  = svlačiti se
 smeron  = stalno, neprestano
 smiljet se  = žaliti nekoga
 somo samo  = samo
 spanje   = spavanje
 spe   = opet
 spodase  = niz brdo, dolje
 spraševat  = ispitivati
 spravet  = spremiti
 spravljat  = spremati
 sprote   = usput
 srečan  = sretan
 stof   = stol
 stofce   = stolice
 streha   = krov
 stu, sto  = sto, stotina
 suknja   = kratki muški kaput
 svedr   = svrdlo
 svitak   = tkanina smotana kao valjak a spojena u krug; stavlja se na glavu kad se na glavi nosi teret
 
 

Š
 šajar   = sjenik
 ščapak  = štapić
 ščera   = jučer
 šči, ščeri  = kći, kćeri
 škoda   = šteta
 škrabljca  = škrablica
 škrljak   = šešir
 škur   = taman
 šlingan  = vezen
 špancirat  = šetati
 špica   = žbica
 špot   = ruganje
 šnajderaj  = krojačka radionica
 šrajfat   = zavrtati
 štala   = staja
 štaljca   = svinjac
 štapske  = pri štabu
 šternja  = zdenac i bunar
 štenge  = stepenice
 štepat   = šivati na stroju za šivanje
 štentat  = gubiti vrijeme uzalud
 štrekeca  = tračnice, male
 štrik   = konopac
 šušet seno  = sušiti sijeno
 šuštar   = postolar
 šupa   = drvarnica
 Švabija  = Njemačka
 švedrat  = posrtati
 


 tabo, s tabo  = tobom, s tobom
 taca   = poslužavnik
 tan   = tamo
 tancanje  = ples
 tancat   = plesati
 teden   = tjedan
 tega, ten  = toga, tomu (s ten = s tim)
 tica   = ptica
 tistega, tisteme = onoga, onomu
 tla, tle   = vidi opasku uz glagol: be = biti!)
 trdu   = tvrdo
 treske   = triješće
 trtaret   = oklijeati, strahovati
 tude   = također
 tujina   = tuđina
 tukat   = pripasti (izraz: tukalo me bo = pripast će mi)
 tulko   = toliko
 

U
 uku, uči  = oko, oči
 unu, uno  = ono
 unjcat se  = njihati se
 urlap   = dopust
 

V
 vadet   = učiti
 vagir   = dio zaprežnih kola
 valjda   = zacijelo, zasigurno
 valje, valjen  = odmah
 ven!   = van!
 venih   = vani
 Vezem  = Uskrs
 vinta   = veliki zavrtanj kojim se koče kotači na zaprežnim
     kolima
 vitlj   = uredno složene daske od četiri metra s proredom
 vleč se  = vući se
 vozak, voska  = uzak, uska
 vrak, vraga  = vrag, -a
 vrajze   = vragovi
 vrč   = baciti 
    (prezent: vržen, vržeš...
      perfekt: vrgof je, vrgla je...)
 vre   = zacijelo
 vrnet   = vratiti
 vrnjevat  = vraćati
 vuho   = uho
 vura   = ura, sat
 vusta   = usta
 vutra   = ujutro
 

Z
 zacingljat  = zazveckati
 zahajat  = zalaziti
 zajac, zajc  = zec
 zajokat  = zaplakati
 zakaj   = zašto
 zaklenet  = zaključati
 zapret   = zatvoriti
 zaprt, zaprta  = zatvoren, -a
 zbazljat  = izraz za stoku kad počne trčati, bježati, ludovati
 zdigevat  = podizati
 zdurat   = potrajati, trpjeti (izraz: Bojo me zdurale. =
      Potrajat će. Treba to zdurat. = Treba to trpjeti.)
 zet   = uzeti 
    (prezent: zemen, zemeš, zeme...
     perfekt: on je zef, ona je zela
     imperativ: zeme!)
 zet   = zet
 zehat   = zijevati
 zgledat   = izgledati
 zrušet   = srušiti
 zvleč   = izvući
 zvrnet   = izvrnuti

Ž
 žagance  = daske
 žbula   = crven luk
 žegnat   = blagosloviti u crkvi
 želodac   = želudac
 želodac   = specijalitet goranskih sela, pa tako i Kupjaka koji se sastoji od kockica kruha, mesa, špeka, mnogo jaja i začina (sol i papar)
 ženje   = žedni (pridjev muškog roda: žejan
                  pridjev ženskog roda: ženja
 žep   = džep
 žnora   = ukrasna vrpca, uzica
 žrd   = dugački trupac koji se stavlja na gotov voz sijena i dobro pričvrsti
 žrdet   = stavljati žrd na voz sijena
 žrjafa   = žeravica
 
 
 
 
 

 

Ako smo Vas zainteresirali, knjigu možete nabaviti: